چند آزمايش ساده و جالب در مورد كشش سطحي و پيوند هيدروژني آب
آزمايش هايي كه در اين قسمت انتخاب شده اند نياز به وسايل و امكانات خاص يا رفتن به آزمايشگاه ندارند و مي توان آن را در كلاس نيز انجام داد. چون آزمايش ها ساده هستند پيشنهاد مي شود تهيه وسايل و انجام آن ها به عنوان يك پروژه عملي به دانش آموزان سپرده شود.
- نگه داشتن يك سوزن يا يك تيغ روي آب
1- با استفاده از يك دستمال كاغذي به آرامي سوزن يا يك تيغ نازك را روي سطح آب داخل يك ظرف قرار دهيد و با احتياط دستمال كاغذي را به داخل آب هل دهيد.به جاي دستمال كاغذي از كاغذ يا چنگال نيز مي توانيد استفاده كنيد.كشش سطحي آب باعث مي شود با اين چگالي كه سوزن از آب بيشتر است در آب فرو نرود.
2- يك قطره مايع ظرفشويي روي سطح آب بيندازيد،بلافاصله سوزن فرو مي رودودر واقع مايع ظرفشويي كشش سطحي آب را كم مي كند و باعث فرورفتن سوزن مي شود.
- استعداد آب در خوردن سكه
يك ليوان يا شيشه با دهانه گشاد را روي ميز قرار دهيد و آن را تا لبه از اب پر كنيد، به نحوي كه آب لبريز نشود و ديواره خارجي ليوان خشك بماند حال تعدادي سكه يا كليد را به آرامي داخل آب بيندازيد. خواهيد ديد كه تعداد غير قابل تصوري سكه در آب جاي مي گيرد بدون آن كه آب از ليوان بيرون بريزد.در واقع كشش سطحي آب كمك مي كند تا سطح آب برامده شده و از لبه هاي ليوان هم بالاتر برود.
- فرار چوب كبريت ها
دو عدد چوب كبريت را به طور موازي و با فاصله كم روي سطح آب قرار دهيد.نوك چوب كبريت سوم را ا؛شته به مايع ظرفشويي كرده و در ميان اين دو با سطح آب تماس دهيد.چوب كبريت ها به سرعت از هم دور مي شوند.در واقع مايع ظرفشويي كشش سطحي را در بين دو چوب كبريت كاهش مي دهد و كشش آب از دو طرف چوب كبريت ها را از هم دور مي كند
- قايق صابوني:
يا قايق كاغذي بسازيد يك شكاف در عقب قايق به وجود آورده و تكه اي صابون را در آن قرار دهيد.اين قايق را روي سطح آب در يك ظرف بزرگ قرار دهيد.كاهش كشش سطحي در عقب قايق و كشش سطحي آب از جلوي قايق باعث حركت آرام قايق مي شود.در واقع صابون به عنوان سوخت قايق به كاررفته است.
- رنگ كردن با آب
محلولي از رنگ خوراكي(كه در شيريني پزي ها استفاده مي شود)در اب بسازيد.سپس قسمت انتهايي ساقه يك گل ميخك تازه را بريده و آن را از قسمت بريده شده در اين محلول قرار دهيد.پس از 24 ساعت رنگ گلبرگ ها را مشاهده كنيد. مي توانيد براي بدست آوردن نتيجه جالب تر، ساقه گل را از وسط بشكافيد و نصف آن را در يك محلول و نصف ديگر را در محلولي با رنگ ديگر قرار دهيد تا يك گل ميخك رنگ وارنگ بدست آوريد. اين آزمايش ها را با گل هاي مختلف و گياهاني مانند كرفس نيز مي توانيد تكرار كنيد.
- جريان هاي داراي جاذبه
با مداد چهار سوراخ در يك ليوان يكبار مصرف ايجاد كنيد.سوراخ ها بايد نزديك به هم و در يك خط مستقيم و در قسمت پايين ليوان ايجاد شوند.ليوان را از اب پر كنيد.جريان هاي آب ضمن خارج شدن از چهار سوراخ به هم مي پيوندد و يك جريان يا گاهي دو جريان تشكيل مي دهند.در واقع پيوند هيدروژني بين مولكول هاي اب، جريان هاي مجزا را به سمت هم مي كشد. اگر جريان ها به طور خود به خود به هم نپيوستند، مي توانيد آن ها را با هدايت دست به هم بچسبانيد.
- اثر جسم باردار روي جريان آب
اين آزمايش در كتاب درسي(شيمي1) نيز هست، كه بر اساس آن يك جسم باردار مانند شانه مي تواند باريكه آب را از مسير خود منحرف كند.در واقع مولكول هاي قطبي آب از قطب ناهمنام به سمت جسم باردار مي چرخند و جذب آن مي شوند.
گروه شیمی شهرستان نهاوند